09-01-11

Simbart is Leterminaal (een essay)

Bart's populariteit is de populariteit van een leeuwtje dat alleen nog maar kan doen alsof hij klauwt. Maar vooral: hij beantwoordt niet aan het klassieke profiel van de politieker die - via zelfverloochening aan het hof van huidige machthebbers - zich naar de top vleit. De mate waarin er een stampede van stemmen naar atipische politici gaat, is de mate waarin de specifieke vorm van de Westerse demokrasie zijn limieten aan het bereiken is.

Het probleem van België is niet dat van twee demokratieën. Het probleem van België is dat van demokratieën die hun limiet bereiken; waarin het elektoraat zich niet meer kan noch wil vereenzelvigen met een kleine selektie van mensen die ernaar streven hun vertegenwoordiger te zijn. Het probleem van "het selektoraat" (die kleine selektie van mensen die zich na jaren van zelfverloochening en opdoen van bruine neuzen opwerkt tot 'n plaats op de lijst van kandidaten voor het elektoraat) zal een sentraal probleem worden.

Het ontbloten van de mechanismen van het selektoraat - vanaf 'Yes, Prime Minister', vermoed ik - heeft geleid tot een ontnuchtering over de mythe van de 'meritokratie'. Ooit kwam men om de lijst omwille van verdiensten - het is nogal veelzeggend dat bij verdiensten kwasi automaties het bezittelijk voornaamwoord 'zijn' opkomt - of altans dat was de naïviteit van de voreg-demokratiese tijd. Nu beseft eenieder dat die verdiensten veelal niets te maken hebben met het uitoefenen van volksvertegenwoordigende - alsook aanverwante - funkties. Men noemt dat soms 'het failliet van de politiek' maar het is slechts de implosie van het selektiemechanisme verantwoordelijk voor het overhouden van het soort politici dat politici een slechte naam geeft.

Het best kan men deze implosie illustreren aan de exponentiële groei van het belang van de faktor bekendheid in de hedendaagse Westerse demokratieën. In het Engels: our democracy was never really more than meritocracy, and that meritocracy is developing into a full blown famocracy ('fame-ocracy' voor zij die het moeilijk hebben met neologismen). Het is die faktor die ook bepalend is in de exponentiële groei van het belang van famililale banden in zij die geselekteerd worden om zich te presenteren aan het elektoraat. Nepotisme is van alle tijden maar het is nu des te ongeremder des te belangrijker de bekendheid van de familienaam is.

Het volk is echter niet dom en heeft - al dan niet onbewust - al het bovenstaande wel door. Daarom stemt men in grote massa's op zij die 'anders' zijn, zij die 'ns ne keer goe hun gedacht zeggen, zij die autentiek lijken en lijken voet bij stuk te zullen houden omdat ze effektief nog meer overtuigd zijn van het punt dat ze willen maken dan ze zijn van het feit dat zij de besten zijn om dat punt te maken (en welk stuk maakt niet zoveel uit, maar rechts- en linkspopulistiese punten zijn sneller geformuleerd; in het bijzonder de rechtspopulistische vermits dit tijden zijn in dewelke er snelle verandering is & het algemeen onbehagen er dus een is van de dingen wat te willen vertragen).

Het probleem van België is niet een probleem van twee demokratieën, maar een probleem van twee demokraten die totaal verschillend zijn en zich elk in een verschillende landstaal uitdrukken. Een atipiese self-made man in de franstalige gewesten die een vorm van linkskonservatief populisme beleidt en de atipiese karakterkop in vlaamse gewesten die een vorm van mild rechts-progressief populisme beleidt. Het feit dat dit probleem leidt tot scheuren in een land is iets dat zich, omwille van de specificiteit, eerst in België zal voortdoen maar dat, indien niemand het aanpakt, zich ook zal voortdoen in andere landen. Het is niet zozeer een fenomeen van nationalisme maar eentje van kiezers die zich vereenzelvigen met uiteenlopende 'teams', zoals supporters zich vereenzelvigen - met soms even gewelddadige gevolgen.

Er kunnen twee dingen gebeuren met Bart. Hij kan de volgende Steve Stevaert/Jean-Marie Le Pen zijn of hij kan de eerste Bart De Wever zijn die erin slaagt om vanuit z'n positieve gedrevenheid te bewijzen wat hij altijd dacht, namelijk dat het alleen maar slecht kan aflopen.

Ik wens hem en ons een derde ding toe: dat we kollektief het waanzinnige mechanisme achter de demokrasie als een pop-poll onschadelijk maken en evolueren naar politici die we terug als vertegenwoordigers (kunnen) zien.

[tja, spijtig dat woordenbloed niet meer bestaat - maar ik kan het formaat van demachtwacht toch niet houden - en ik wil ook geen enkel formaat aanhouden.]

 

De commentaren zijn gesloten.